Τα θαλάσσια λιβάδια, κρίσιμος σύμμαχος κατά της κλιματικής αλλαγής - Πρωτιά της Μεσογείου στον «γαλάζιο άνθρακα»

Τα θαλάσσια λιβάδια που σχηματίζονται από πυκνά ανθοφόρα φυτά όπως η Ποσειδωνία (Posidonia), η Zostera και η Thalassia σε ρηχά νερά, αποτελούν βασικά παράκτια οικοσυστήματα. Πέρα από τον σημαντικό ρόλο τους ως ενδιαίτημα για τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής μέσω της αποθήκευσης άνθρακα.

Ωστόσο, τα οικοσυστήματα αυτά απειλούνται από την παράκτια ανάπτυξη, τη ρύπανση, τον ευτροφισμό και την κλιματική αλλαγή, με επιπτώσεις στα παγκόσμια αποθέματα άνθρακα. Σε επίπεδο ΕΕ, η διατήρησή τους εντάσσεται σε ευρύτερη νομοθεσία, όπως η Οδηγία-Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική και ο Κανονισμός για την Αποκατάσταση της Φύσης, ενώ η Ένωση έχει δημοσιεύσει και τον Οδικό Χάρτη για τον Γαλάζιο Άνθρακα - με στόχο την ένταξη του άνθρακα που αποθηκεύεται από παράκτια βλάστηση (θαλάσσια λιβάδια, παλιρροϊκοί βάλτοι, μαγκρόβια, φύκη) σε συστήματα πιστώσεων άνθρακα και φύσης.

Νέα μελέτη αποκαλύπτει το μέγεθος του αποθέματος

Νέα μελέτη Ισπανών ερευνητών, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Communications, ανέλυσε δεδομένα από ανασκόπηση βιβλιογραφίας που καλύπτει την περίοδο 1975-2020. Οι ερευνητές εκτίμησαν το παγκόσμιο απόθεμα άνθρακα βιομάζας θαλάσσιων λιβαδιών σε 24-40 megatonnes (Mt) - ένα από τα υψηλότερα αποθέματα οργανικού άνθρακα φυτικής προέλευσης στον πλανήτη - με την καθαρή πρωτογενή παραγωγικότητα να δεσμεύει 83-137 Mt άνθρακα ετησίως.

Η Μεσόγειος στην κορυφή

Η Μεσόγειος κατέγραψε το υψηλότερο απόθεμα άνθρακα βιομάζας ανά εκτάριο παγκοσμίως, ακολουθούμενη από τον Τροπικό Ινδο-Ειρηνικό και τον Ατλαντικό. Το εύρημα αναδεικνύει τη Μεσόγειο ως περιοχή με σημαντική ευκαιρία μεγιστοποίησης του κλιματικού οφέλους μέσω στοχευμένων μέτρων διατήρησης και αποκατάστασης.

Σημαντικές διαφορές καταγράφηκαν και ανάμεσα στα γένη θαλάσσιων φυτών: η Ποσειδωνία κατέχει έως και 50 φορές περισσότερο απόθεμα άνθρακα βιομάζας από το γένος Halophila, το χαμηλότερο της κατάταξης. Είδη μεγάλης διάρκειας ζωής όπως η Ποσειδωνία κυριαρχούν στη Μεσόγειο, συμβάλλοντας σε υψηλότερα αποθέματα άνθρακα ανά εκτάριο.

Η Αυστραλία στην κορυφή των εκπομπών από απώλεια λιβαδιών

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της μελέτης, η Αυστραλία καταγράφει τις υψηλότερες ετήσιες εκπομπές CO₂ από απώλεια θαλάσσιων λιβαδιών παγκοσμίως, αντιστοιχώντας στο 52% του παγκόσμιου συνόλου - ακολουθούμενη από Ισπανία, Μεξικό, Ιταλία και ΗΠΑ. Στοχευμένες προσπάθειες διατήρησης στις χώρες αυτές θα είχαν επομένως τη μεγαλύτερη επίδραση στον μετριασμό των εκπομπών.

Τι σημαίνει για την κλιματική πολιτική

Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η βιομάζα των μακρόβιων θαλάσσιων φυτών θα πρέπει να συμπεριληφθεί στη λογιστική άνθρακα. Οι ερευνητές σημειώνουν πάντως ότι η μέτρηση των αποθεμάτων οργανικού άνθρακα παραμένει πρόκληση, με έντονη διακύμανση ανάλογα με την τοποθεσία και τον χρόνο. Παρά τον περιορισμό αυτό, η μελέτη προσφέρει αύξηση 91% στα διαθέσιμα δεδομένα βιομάζας θαλάσσιων λιβαδιών, συμπεριλαμβανομένων στοιχείων από ελάχιστα μελετημένες μέχρι σήμερα περιοχές.

Σημειώνεται ότι το άρθρο αποτελεί σύνοψη μίας μελέτης, βασισμένης σε ανεξάρτητη επιστημονική έρευνα, και δεν εκφράζει απαραίτητα τη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή