Ο Όλυμπος στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO

Το Υπουργείο Πολιτισμού και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανακοίνωσαν, με κοινό δελτίο τύπου στις 26 Ιουλίου 2026, την ομόφωνη απόφαση της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO να εντάξει την «Ευρύτερη Περιοχή του Ολύμπου» στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, ως Μικτό Αγαθό. Η απόφαση ελήφθη στο πλαίσιο της 48ης Συνόδου της Επιτροπής, που διεξάγεται από τις 19 Ιουλίου στην πόλη Busan της Νότιας Κορέας.

Η ένταξη του μυθικού βουνού αναγνωρίζει την Εξέχουσα Οικουμενική Αξία του Ολύμπου, τοποθετώντας τον ανάμεσα στα πλέον εμβληματικά μνημεία παγκοσμίως που χρήζουν ειδικής προστασίας προς όφελος της ανθρωπότητας.

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε σχετικά:

«Η εγγραφή του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO επιβεβαιώνει τη διαχρονική δέσμευση της Ελλάδας στην προστασία, ανάδειξη και βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής και φυσικής της κληρονομιάς, σύμφωνα με τις αρχές της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Ταυτόχρονα, ενισχύει τη διεθνή προβολή ενός τόπου ο οποίος αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού, της φύσης και της οικουμενικής κληρονομιάς, αναδεικνύοντας την κοινή ευθύνη της διεθνούς κοινότητας για τη διαφύλαξή του, προς όφελος των σημερινών και των μελλοντικών γενεών. Η εγγραφή συμπυκνώνει, με μοναδικό τρόπο, την αδιάρρηκτη ενότητα της πολιτιστικής και της φυσικής μας κληρονομιάς. Ο Όλυμπος είναι το βουνό που, μέσα από τα ομηρικά έπη και την αρχαία ελληνική γραμματεία, ταξίδεψε την ελληνική μυθολογία και τον ελληνικό πολιτισμό σε ολόκληρο τον κόσμο. Παραμένει το αιώνιο σύμβολο της κατοικίας των Ολυμπίων Θεών, και ενός πολυδιάστατου και 'δραματικού' τοπίου, εμπνέοντας δέος και σεβασμό και συνεχίζοντας να τροφοδοτεί τη σκέψη, την τέχνη, τις επιστήμες και την παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία. Οι χαρακτηρισμοί του Ολύμπου στα έργα του Ομήρου - 'πολύπτυχος', για τις πολυάριθμες κορυφές του, 'μακρός', που δεσπόζει επιβλητικά στον ορίζοντα, 'νιφόεις' χιονοσκεπής, 'πολυδειράς' για τις πολλές χαράδρες του - αποτέλεσαν την αφετηρία αυτής της διαχρονικής έμπνευσης.»

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, δήλωσε από την πλευρά του:

«Το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας αποτελεί ζωντανό και αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας, της ιστορίας και του πολιτισμού μας. Ο Όλυμπος ανακηρύχθηκε πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας το 1938, αποτελεί καταφύγιο για σπάνια αρπακτικά, ενώ φιλοξενεί το 28% των φυτικών ομάδων - πάνω από 1.900 είδη και μάλιστα 27 εξ αυτών που φύονται μόνο στον Όλυμπο και πουθενά αλλού στον κόσμο - και σημαντικούς πληθυσμούς πανίδας. Από τον Όλυμπο, ένα παγκόσμιο σύμβολο που συνδέει τον αρχαίο μύθο του υψηλότερου βουνού της Ελλάδας, ως κατοικίας των θεών, με το περιβαλλοντικό μέλλον της πατρίδας μας, μέχρι τα Απάτητα Βουνά και τα νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και υλοποιούμε, αποδεικνύουμε στην πράξη ότι η προστασία της φύσης και της βιοποικιλότητας αποτελεί σταθερή εθνική προτεραιότητα. Περνάμε τώρα από τη διεθνή αναγνώριση στα συγκεκριμένα έργα. Το αμέσως επόμενο διάστημα υλοποιούμε στον Όλυμπο παρεμβάσεις ύψους άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ, με στόχο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την αειφόρο ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής. Συνεχίζουμε με σχέδιο και συνέπεια, ώστε να προστατεύσουμε και να αναδείξουμε τη μοναδική φυσική και πολιτιστική κληρονομιά της χώρας μας για τις σημερινές και τις επόμενες γενιές.»

Μια προσπάθεια δώδεκα ετών

Ο φάκελος υποψηφιότητας καταρτίστηκε από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) - υπό τη διεύθυνση της Δρος Διονυσίας Χατζηλάκου, που ηγήθηκε της προσπάθειας - σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού. Η διαδικασία είχε ξεκινήσει το 2014 και ολοκληρώθηκε φέτος, με τη στήριξη και του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Ελλάδας στην UNESCO, Γιώργου Κουμουτσάκου, καθ' όλη τη διάρκειά της.

Σπάνια διάκριση ως «Μικτό Αγαθό»

Η εγγραφή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ο Όλυμπος εντάσσεται στον Κατάλογο ως μικτό αγαθό - μία από τις πλέον απαιτητικές κατηγορίες, που προϋποθέτει ταυτόχρονη τεκμηρίωση τόσο των πολιτιστικών όσο και των φυσικών αξιών ενός τόπου. Οι μικτές εγγραφές αποτελούν μικρό ποσοστό του συνόλου του Καταλόγου, και ήταν η μοναδική που εξετάστηκε στην παρούσα Σύνοδο της Επιτροπής. Με την προσθήκη αυτή, η Ελλάδα διαθέτει πλέον τρία μικτά αγαθά - μαζί με τα Μετέωρα και το Άγιο Όρος - και συνολικά 21 εγγραφές στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Φυσική αξία παγκόσμιας εμβέλειας

Με υψόμετρο 2.918 μέτρων, ο Όλυμπος διαθέτει μεγάλη υψομετρική διακύμανση και έντονο ανάγλυφο, λόγω της εγγύτητάς του με τις ακτές του Αιγαίου, καθώς και ιστορικό ρόλο ως παγετώδες καταφύγιο. Φιλοξενεί 1.983 taxa, δηλαδή πάνω από το 25% της ελληνικής χλωρίδας, με εξαιρετικά πυκνή συγκέντρωση στενοενδημικών ειδών που δεν απαντώνται πουθενά αλλού στον κόσμο. Παράλληλα φιλοξενεί πλούσια πανίδα - πολυάριθμα είδη πτηνών και θηλαστικών, όπως η καφέ αρκούδα και ο μεγαλύτερος ελληνικός υποπληθυσμός αγριόγιδου, καθώς και ερπετά, αμφίβια και ασπόνδυλα.

Μυθική κατοικία των θεών

Ως η μυθική κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών, ο Όλυμπος κατέχει κεντρική θέση στην κοσμοαντίληψη των αρχαίων Ελλήνων. Η επίδρασή του, μέσα από τα Ομηρικά Έπη και τη Θεογονία του Ησιόδου, εξακολουθεί να εμπνέει τη λογοτεχνία, τις τέχνες και την παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία μέχρι σήμερα. Στους πρόποδες του βουνού βρίσκεται η αρχαιολογική περιοχή του Δίου, η σημαντικότερη υλική έκφραση της λατρείας των Ολύμπιων Θεών.

Πηγή: ΥΠΕΝ (Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας)