Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος: Βελτιώνεται η ποιότητα του αέρα στην ΕΕ, αλλά δεν είναι ακόμη ασφαλής για την υγεία

Παρά τη σταδιακή βελτίωση της ποιότητας του αέρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ατμοσφαιρική ρύπανση εξακολουθεί να έχει βαρύ τίμημα για τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA), περισσότεροι από 180.000 πρόωροι θάνατοι στην ΕΕ το 2023 αποδίδονται στην έκθεση σε αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 σε συγκεντρώσεις πάνω από τα όρια που συστήνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ).

Η έκθεση του EEA με τίτλο «Harm to human health from air pollution in Europe: burden of disease status, 2025» επιβεβαιώνει τη συνεχιζόμενη πτωτική τάση σχεδόν δύο δεκαετιών όσον αφορά τις επιπτώσεις στην υγεία από τη μακροχρόνια έκθεση σε τρεις βασικούς ατμοσφαιρικούς ρύπους: τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (PM2.5), το διοξείδιο του αζώτου (NO₂) και το όζον (O₃). Ωστόσο, σχεδόν το 95% των κατοίκων των ευρωπαϊκών πόλεων εξακολουθεί να εκτίθεται σε επίπεδα ρύπανσης σημαντικά υψηλότερα από τα συνιστώμενα όρια του ΠΟΥ.

Ιδιαίτερα ενθαρρυντικό θεωρείται το γεγονός ότι οι πρόωροι θάνατοι που αποδίδονται στα PM2.5 μειώθηκαν κατά 57% στην ΕΕ μεταξύ 2005 και 2023, γεγονός που σημαίνει ότι ο στόχος του ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης «μηδενικής ρύπανσης» για μείωση κατά 55% είχε ήδη επιτευχθεί το 2023.

Παράλληλα, τα στοιχεία δείχνουν ότι μεγάλο μέρος των απωλειών θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του EEA, η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στα επίπεδα που προτείνει ο ΠΟΥ θα μπορούσε να είχε αποτρέψει το 2023 περίπου 182.000 θανάτους από έκθεση σε PM2.5, 63.000 από όζον και 34.000 από διοξείδιο του αζώτου.

Οι πιο σοβαρές επιπτώσεις καταγράφονται στις χώρες της ανατολικής και νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπου τα επίπεδα ρύπανσης παραμένουν υψηλότερα. Αναλυτικά στοιχεία για κάθε χώρα περιλαμβάνονται σε ξεχωριστό ενημερωτικό δελτίο που συνοδεύει τη δημοσίευση.

Πέρα από τους πρόωρους θανάτους, η ατμοσφαιρική ρύπανση επιβαρύνει σημαντικά και την ποιότητα ζωής. Νοσήματα όπως το άσθμα σχετίζονται με χρόνια προβλήματα υγείας, ενώ άλλες παθήσεις —όπως η ισχαιμική καρδιοπάθεια και ο καρκίνος του πνεύμονα— συνδέονται άμεσα με αυξημένη θνησιμότητα. Νεότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν επίσης πιθανή σύνδεση της ρύπανσης με την εμφάνιση άνοιας, με το σχετικό φορτίο νόσου να εκτιμάται υψηλότερο από εκείνο άλλων ασθενειών.

Η έκθεση δημοσιεύθηκε με αφορμή το EU Clean Air Forum, που πραγματοποιήθηκε στις 1–2 Δεκεμβρίου στη Βόννη, όπου επιστήμονες, φορείς χάραξης πολιτικής και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών συζητούν τα επόμενα βήματα για την περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας του αέρα. Παράλληλα, η αναθεωρημένη ευρωπαϊκή οδηγία για την ποιότητα του αέρα, η οποία τέθηκε σε ισχύ πέρυσι, φέρνει τα ευρωπαϊκά όρια πιο κοντά στις συστάσεις του ΠΟΥ, δημιουργώντας προϋποθέσεις για περαιτέρω μείωση των επιπτώσεων στην υγεία τα επόμενα χρόνια.

Παρά την πρόοδο, η ατμοσφαιρική ρύπανση παραμένει ο σημαντικότερος περιβαλλοντικός κίνδυνος για την υγεία στην Ευρώπη, ιδιαίτερα στις αστικές περιοχές, υπενθυμίζοντας ότι η μετάβαση σε καθαρότερο αέρα παραμένει κρίσιμη πρόκληση.

Πηγή: Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος