Οι παραλίες ωοτοκίας της Caretta caretta υπό πίεση - Μόνο το 12% σε καλή κατάσταση

Νέα έκθεση αξιολόγησης του WWF Ελλάς και του ΑΡΧΕΛΩΝ αποκαλύπτει ότι η πλειονότητα των ελληνικών παραλιών ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta δέχεται έντονες ανθρωπογενείς πιέσεις. Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2024-2025, στο πλαίσιο της «Συμμαχίας για την Άγρια Ζωή», συλλογικής πρωτοβουλίας έντεκα (11) περιβαλλοντικών οργανώσεων για την προστασία των εμβληματικών ειδών της Ελλάδας.

Στόχος της δράσης ήταν να καταγραφούν οι επιπτώσεις και η σωρευτική επιβάρυνση των παραλιών ωοτοκίας από ανθρωπογενείς δράσεις, ώστε τα δεδομένα να οδηγήσουν στον σχεδιασμό κατάλληλων μέτρων διαχείρισης. Στην αξιολόγηση συμμετείχαν εκατοντάδες πολίτες-εθελοντές και εξειδικευμένοι επιστήμονες.

Η Ελλάδα διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη διατήρηση του είδους, φιλοξενώντας περίπου το 50% των φωλιών της Caretta caretta σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Ιδιαίτερης σημασίας είναι ο Κόλπος του Λαγανά στη Ζάκυνθο και ο Νότιος Κυπαρισσιακός Κόλπος, που συγκεντρώνουν πάνω από το 60% των φωλιών της Caretta caretta στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ισχυρές πιέσεις στην πλειονότητα των παραλιών

Οι δράσεις πεδίου πραγματοποιήθηκαν σε δύο συνεχόμενες χρονιές (2024-2025), κατά την περίοδο ωοτοκίας (Μάιος-Οκτώβριος), με τη συμμετοχή περισσότερων από 120 ενεργών πολιτών και εθελοντών. Συνολικά αξιολογήθηκαν 167 παραλίες ωοτοκίας σε όλη την Ελλάδα, καλύπτοντας περίπου 270 χιλιόμετρα ακτογραμμής - από τα νησιά του Ιονίου και την Κρήτη έως την Πελοπόννησο, την Ήπειρο και τα Δωδεκάνησα, με έμφαση σε προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000.

Η τουριστική χρήση αναδείχθηκε ως ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες πίεσης, με συχνότερες παρεμβάσεις ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, beach bars και εστιατόρια.

Ενδεικτικά:

• Το 77% των παραλιών φιλοξενούσε έπιπλα παραλίας που δυσκολεύουν την ωοτοκία

• Στο 71% καταγράφηκε νυχτερινή φωτορύπανση

• Στο 68% υπήρχε έντονη ανθρώπινη παρουσία τις βραδινές ώρες, όταν γίνεται η ωοτοκία

Η συνολική αξιολόγηση έδειξε ότι μόνο το 12% των παραλιών βρίσκεται σε καλή κατάσταση διατήρησης, το 50% σε μέτρια και το 38% σε χαμηλή ποιότητα - στοιχεία που αναδεικνύουν την ανάγκη ενίσχυσης της προστασίας τους.

Χαρακτηριστικό είναι πως οι παραλίες εντός του δικτύου Natura 2000 εμφανίζουν σημαντικά καλύτερη εικόνα σε σχέση με αυτές εκτός προστασίας (19% έναντι 5% με καλή αξιολόγηση), επιβεβαιώνοντας ότι το καθεστώς προστασίας συμβάλλει θετικά - χωρίς ωστόσο να εξαλείφει τις πιέσεις, ιδιαίτερα όπου απουσιάζει η αποτελεσματική διαχείριση.

Τα προτεινόμενα μέτρα

Με βάση τα ευρήματα, το WWF Ελλάς και ο ΑΡΧΕΛΩΝ προτείνουν σειρά μέτρων, μεταξύ των οποίων:

• Εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Caretta caretta (ΚΥΑ ΦΕΚ Β’ 3678/2021)

• Διατήρηση ελεύθερης ζώνης 5 μέτρων από τη γραμμή του κύματος

• Απομάκρυνση του εξοπλισμού παραλίας (ομπρέλες, ξαπλώστρες) τις νυχτερινές ώρες

• Απομάκρυνση αυθαίρετων/παράνομων υποδομών

• Ενημέρωση επισκεπτών και συνεργασία με επαγγελματίες τουρισμού

• Ενίσχυση παρακολούθησης και ελέγχου εφαρμογής των μέτρων

Όπως τονίζεται, με συντονισμένη δράση αρμόδιων αρχών, τοπικών κοινωνιών και φορέων προστασίας της φύσης, οι ελληνικές παραλίες μπορούν να συνεχίσουν να αποτελούν ασφαλή καταφύγια αναπαραγωγής για την Caretta caretta.

Πηγή: WWF Ελλάς