Η τρύπα του όζοντος στην Ανταρκτική έκλεισε νωρίτερα το 2025

Δεδομένα από την Υπηρεσία Παρακολούθησης της Ατμόσφαιρας Copernicus (CAMS) επιβεβαίωσαν ότι η τρύπα του όζοντος στην Ανταρκτική για το 2025 έκλεισε την 1η Δεκεμβρίου, αποτελώντας τη πιο αδύναμη και τη μικρότερης διάρκειας τρύπα των τελευταίων πέντε ετών. Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, η μέση έκταση και η διάρκεια της τρύπας του όζοντος ήταν αισθητά μικρότερες σε σύγκριση με τις πολύ μεγάλες και μακράς διάρκειας τρύπες που παρατηρήθηκαν μεταξύ 2020 και 2023.

Οι πρόσφατες αυτές εξελίξεις υποδηλώνουν παγκόσμια πρόοδο στις προσπάθειες αποκατάστασης της στιβάδας του όζοντος στο πλαίσιο του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ και των τροποποιήσεών του. Από τότε που τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 1989, το Πρωτόκολλο οδήγησε στη σταδιακή κατάργηση του 99% των ουσιών που καταστρέφουν το όζον (ODS) — συνθετικών χημικών ενώσεων που χρησιμοποιούνται στην ψύξη, τον κλιματισμό, τα αφρώδη υλικά και τα αερολύματα και οι οποίες επιταχύνουν σημαντικά την καταστροφή της στιβάδας του όζοντος όταν φτάνουν στη στρατόσφαιρα.

Μέσω της παρακολούθησης των ουσιών που καταστρέφουν το όζον και της εξέλιξης της τρύπας του όζοντος, η CAMS διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στις συνεχιζόμενες προσπάθειες αποκατάστασης, μετατρέποντας την επιστημονική γνώση σε συντονισμένη δράση για την προστασία της στιβάδας του όζοντος. Στο παρόν Observer εξετάζεται η εξέλιξη της τρύπας του όζοντος κατά τη φετινή χρονιά, το τι δείχνει η πρόσφατη μεταβλητότητα για τη μακροπρόθεσμη ανάκαμψη και πώς νέες δυνατότητες παρατήρησης, όπως ο δορυφόρος Sentinel-5, συμβάλλουν στην κατανόηση αυτών των τάσεων.

Μικρότερη και βραχύτερης διάρκειας τρύπα του όζοντος το 2025

Το 2025, η τρύπα του όζοντος στην Ανταρκτική αναπτύχθηκε σχετικά νωρίς, στα μέσα Αυγούστου, και έφτασε στη μέγιστη έκτασή της, περίπου 21,08 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, στις αρχές Σεπτεμβρίου, σημαντικά χαμηλότερα από τα 26,1 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα που καταγράφηκαν το 2023. Στη συνέχεια, μειώθηκε σταδιακά σε έκταση μεταξύ 15 και 20 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων κατά τον Σεπτέμβριο και παρέμεινε σχετικά σταθερή έως τα τέλη Οκτωβρίου, ενώ ακολούθησε ταχεία συρρίκνωση τον Νοέμβριο.

Οι δείκτες έδειχναν το ενδεχόμενο πολύ πρώιμου κλεισίματος ήδη από τον Νοέμβριο, ωστόσο μια επίμονη μικρή περιοχή χαμηλών συγκεντρώσεων όζοντος καθυστέρησε το οριστικό κλείσιμο έως την 1η Δεκεμβρίου. Παρ’ όλα αυτά, το κλείσιμο την 1η Δεκεμβρίου αποτελεί το πιο πρώιμο από το 2019.

Παράλληλα με τη μειωμένη έκταση και διάρκεια, οι αναλύσεις της CAMS δείχνουν υψηλότερες από το συνηθισμένο ελάχιστες τιμές της ολικής στήλης όζοντος και χαμηλότερες τιμές ελλείμματος μάζας όζοντος σε σύγκριση με τα πρόσφατα έτη.

Η τρύπα του όζοντος ορίζεται γενικά ως η περιοχή όπου η ολική στήλη όζοντος —δηλαδή η συνολική ποσότητα όζοντος σε μια κατακόρυφη στήλη αέρα πάνω από την επιφάνεια της Γης— πέφτει κάτω από τις 220 Μονάδες Dobson (DU). Μία Μονάδα Dobson είναι μια μονάδα μέτρησης της ολικής στήλης όζοντος και αντιστοιχεί σε στρώμα καθαρού όζοντος πάχους 0,01 χιλιοστού στην επιφάνεια της Γης υπό κανονικές συνθήκες. Το όριο αυτό επιτρέπει στους επιστήμονες να συγκρίνουν με συνέπεια το μέγεθος και τη σοβαρότητα της τρύπας του όζοντος από χρονιά σε χρονιά.

Πηγή: Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS)