• envinow.gr

Το Νέο Φαντασιακό Όραμα για την Κοινωνία


Του Αριστοκλή Λαγού


«Τρώγε την πρόοδο και με τα φλούδια και με τα κουκούτσια της» διαμηνύει ο νομπελίστας ποιητής μας Οδυσσέας Ελύτης. Αυτή είναι η πιο εναργής διατύπωση για τις επιφυλάξεις που πρέπει να ακολουθούν κάθε εξέλιξη, εν γένει κάθε αλλαγή, που σημειώνεται στην κοινωνία. Επιφύλαξη που δεν απορρέει βέβαια από κομπλεξικά, φοβικά αισθήματα απέναντι στην πρόοδο, αλλά από την κατάχρηση της δύναμής της· την όξυνση των ήδη υπαρχόντων διαφορικών ανισοτήτων, την αλαζονεία της υπερεξουσίας που σου προσφέρει. Προς την κατεύθυνση περιορισμού τέτοιων φαινομένων, έρχονται οι θεσμοί ως οι αξιακοί πρεσβευτές της κοινωνίας να θέσουν τους άξονες σκέψης και δράσης για το αύριο.


Στο πλαίσιο αντιμετώπισης της πολύπλευρης παγκόσμιας κρίσης, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών έθεσε μια σειρά από 17 προς επίτευξη στόχους μέχρι το 2030. Στόχοι με καθολικό χαρακτήρα, ολοκληρωμένα σχέδια εφαρμογής που καλύπτουν ολιστικά τα σύνθετα σύγχρονα προβλήματα. Όλοι τους σαφώς προσανατολισμένοι στην υπηρέτηση του ιδεώδους της Βιώσιμης και Αειφόρου Ανάπτυξης. Ως Αειφόρο Ανάπτυξη ορίζουμε την ανάπτυξη που ικανοποιεί τις ανάγκες του παρόντος χωρίς να παρεμποδίζει τις μελλοντικές γενεές να ικανοποιήσουν τις δικές τους ανάγκες. Ισοδύναμα θα μπορούσαμε να αναφερόμαστε με τον όρο της δίκαιης πράσινης ανάπτυξης. Σε ιδεολογική βάση, η αειφορία είναι μια βαθιά ανθρωποκεντρική θεώρηση υπό την έννοια ότι προάγει την ευημερία όλων των σύγχρονων ανθρώπων αλλά και των απογόνων τους. Σε κοινωνικοπολιτικούς όρους είναι εκείνο το σύστημα που δεν αποκλείει κανένα αλλά αντίθετα προωθεί ενέργειες ίσων ευκαιριών απόφασης και πρωτοβουλίας προς όλους τους πολίτες. Σε μια πιο τεχνοοικονομική προσέγγιση, η αειφόρος ανάπτυξη προάγει την υγιή επιχειρηματικότητα με στόχευση την δίκαιη, ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη μεταξύ των κρατών με ταυτόχρονο σεβασμό στο περιβάλλον.


Μεταξύ των στόχων, μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τα δεδομένα του άρθρου μας παρουσιάζουν αυτοί που σχετίζονται με το περιβάλλον, τις υποδομές και την παραγωγή και δη οι στόχοι 6, 7, 9, 11, 12, 13, 14, 15. Συγκεκριμένα:


Ο 7ος στόχος σχετίζεται με την φτηνή και καθαρή ενέργεια. Δεδομένου ότι το 60% των συνολικών εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου προέρχεται από την βιομηχανία κάλυψης ενεργειακών αναγκών, ο στόχος αυτός επιδιώκει την αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα, καθώς και τον διπλασιασμό του παγκόσμιου ποσοστού βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας.

Με δεδομένο ότι το 60% του παγκόσμιου πληθυσμού μέχρι το τέλος της επομένης δεκαετίας θα κατοικεί σε αστικές περιοχές που θα είναι υπεύθυνες για το 80% κατανάλωσης ενέργειας και το 75% της εκπομπής αερίων του άνθρακα, οι στόχοι 9 και 11 επιδιώκουν την δημιουργία ποιοτικών, αξιόπιστων, βιώσιμων και ανθεκτικών υποδομών και οικισμών που εφαρμόζουν ολοκληρωμένες πολιτικές οι οποίες αποβλέπουν στην κοινωνική ένταξη, στην αποδοτικότητα των πόρων, στην άμβλυνση των επιπτώσεων και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή όπως και στην ανθεκτικότητα απέναντι στις καταστροφές.


Τα στοιχεία δείχνουν πως, αν ο παγκόσμιος πληθυσμός αγγίξει τα 9,6 δισεκατομμύρια έως το 2050, τότε θα χρειαστούν σχεδόν τρεις πλανήτες σαν τη Γη για να παράσχουν τους απαραίτητους φυσικούς πόρους που χρειάζονται για να υπηρετήσουν τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Την ίδια στιγμή, οι τρέχοντες αριθμοί θέτουν την ανθρωπότητα προ των ευθυνών της· Περισσότερο από 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε πόσιμο νερό, 3 δισεκατομμύρια τόνοι τροφίμων καταλήγουν στους κάδους κάθε χρόνο ενώ σχεδόν 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι υποσιτίζονται και άλλο ένα λιμοκτονεί! Η υποβάθμιση του εδάφους και η μείωση της γονιμότητάς του, η μη βιώσιμη χρήση του νερού, η υπεραλίευση καθώς και η υποβάθμιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος μειώνουν την ικανότητα των φυσικών πόρων να καλύψουν τις τροφικές ανάγκες μας. Έτσι, ο στόχος 12 αποσκοπεί στην επίτευξη της βιώσιμης διαχείρισης και της επαρκούς χρήσης των φυσικών πόρων, στη μείωση, κατά το ήμισυ, των κατά κεφαλήν παραγό